معنا و دلالت روايت : بكير بن اعين در اين روايت از امام عليه السلام سؤال مىكند كه اگر فردى بعد از تمام شدن وضو شكّ كند ، وظيفه‌اش چيست ؟ امام عليه السلام نيز در جواب مىفرمايند : اين شخص در هنگام وضو توجّهش بيشتر است تا زمانى كه شكّ مىكند . با توجّه به پاسخ امام عليه السلام ، اين روايت ، بيانگر آن است كه : ميزان در عدم اعتنا به شكّ ، توجه هنگام وضو است ؛ و اين كه هر كسى هنگام انجام دادن هر كارى توجّهش به اجزاء و شرائط آن كار بيشتر است تا پس از انجام آن . مطلب بعد آن كه اين روايت - با توجّه به ظاهرش - اختصاص به باب وضو دارد و ديگر ابواب فقهى را شامل نيست ؛ مگر آن كه گفته شود : عبارت « هو حين يتوضّأ . . . » در مقام تعليل - از قبيل ذكر علّت در مقام بيان معلول - بوده و جايگزين « لايعيد الوضوء » شده است ؛ و از آن‌جا كه تعليل به يك امر عقلى ، غير مورد سؤال را نيز در بر مىگيرد ، بنابراين ، مىتوان اين روايت را دليل قاعده گرفت و ضابطه موجود در آن را به همه ابواب فقهى سرايت داد . علاوه آن كه مىتوان گفت : عبارت « حين يتوضّأ . . . » خصوصيّتى نداشته و در حكم ، دخالت ندارد ؛ لذا ، مىتوان از آن الغاى خصوصيّت كرد و ضابطه روايت را در ديگر ابواب فقهى جارى نمود . 11 ) عبد اللَّه بن جعفر فى « قرب الإسناد » : عن عبد اللَّه بن الحسن ، عن جدّه عليّ بن جعفر ، عن أخيه موسى بن جعفر عليهم السلام ، قال : سألته عن رجل يكون على وضوء ، ويشكّ على وضوء هو أم لا ؟ قال عليه السلام : « إذا ذكر - وهو في صلاته - إنصرف فتوضّأ وأعادها : وإن ذكر - وقد فرغ من صلاته - أجزأه ذلك » . « 1 » سند روايت : « عبداللَّه بن جعفر » : ابوالعبّاس ، عبداللَّه بن جعفر بن الحسن بن مالك بن جامع الحميرى است ؛ شيخ القميّين و بزرگ آنان مىباشد كه داراى تأليفات

--> ( 1 ) - عبداللَّه بن جعفر حميرى ، قرب الإسناد ، ص 177 ، حديث 651 ؛ محمّد بن حسن حرّ عاملى ، وسائل الشيعة ، ج 1 ، ص 473 ، باب 44 از ابواب الوضوء ، حديث 2 .